سه شنبه ها ویدئوآرت

1-1- اکولوژيکال آرت

اصطلاحي براي توصيف هنري که بر فرايندهاي طبيعت تاکيد مي کندو نخستين بار در 1968 پديد آمد.(پاکباز،1379 ،ص 654)

Ecological در واقع روابط متقابل ارگانيسم هاي زنده در يک محيط را شرح مي دهد.

واژه ي اکولوژيکال به خصوص به اکوسيستمها و چرخه هاي زيستي اشاره دارد، در حاليکه environmental واژه ي کلي تري است که شامل تدبيرگري براي بازيابي کاغذ و انرژي است. واژه environmental ممکن است معاني متفاوتي در برداشته باشد، از فضا تا اکوسيستمها، اما اصطلاح اکولوژيکال شمول کمتري دارد.

2-1- اکوآرت

يک اصطلاح جذاب تر و مخفف اکولوژيکال آرت است.

اکوآرت يک جنبش هنري معاصر است که مخاطب آن موضوعات زيست محيطي است و اغلب شامل همکاري و ترميم کردن است و غالباً رويکرد بيشتري به دوستداري محيط زيست دارد و داراي روش شناسي است.(همان) اين جنبش نه صرفاً اعتراضي اخلاقي در برابر غارت همه جانبه‌ي محيط زيست بلکه پاسخي بود مضطرب به جهاني شدنِ فناوري فرهنگي، جنگ هاي بزرگ ، تهديدات هسته‌اي، انفجار جمعيت، اقتصاد راکد و رودخانه‌هاي آلوده، که همگي گوياي آن بود که وعده‌ها‌ي آرمان‌شهريِ پيشرفت بر باد رفته است.

براي مثال وان بل از هنرمنداني است که با رويکردي زيست محيطي آثار خود را خلق کرده است.

(Vaughn Bell)-وان بل

3-1- اکوونشن

اکوونشن نيز يک واژه ي جديد است. اصطلاح اکوونشن (اکولوژي + نوآفريني)، ابداع شده در 1999، پروژه ي يک خرمند تازه کار که تدبير مبتکرانه اي را براي تغيير شکل ظاهر يک اکولوژي محلي به کار مي گيرد را توصيف مي کند. به نظر مي رسد که اين اصطلاح بخشي از اکوآرت است. بسياري از نمونه ها در نمايشگاه و دفتر راهنماي اکوونشن پيشتر در ديگر اصطلاحات استفاده شده بود بنابراين نياز به تجديد نظر و نظمي دوباره داشت. اين شاخه‌ي هنري با هدف تغيير شکل فيزيکي يک زيست بوم مشخص راهکاري خلاقانه را در پيش مي‌گيرد.

4-1- هنر ترميمي

هنر ترميمي يا هنر دوباره‌سازي به شاخه‌اي از هنر اطلاق مي شود که بازيابي و دوباره‌سازي طبيعت آسيب‌ديده و اکوسيستم‌هاي صدمه خورده يا حتي آلوده را وجه همت خود قرار داده و مي‌خواهد اين محيط زيست تخريب شده و نيمه‌ويران را به حالت نخست بازگردانده و وضعيت پيش از تخريب آن را اعاده نمايد. اين هنر شکلي از هنر بوم شناختي يا اکوآرت است.

اگنس دنس(Agnes Dance)

کاترین میلر (Kathrynmiller)

5-1- هنر در طبيعت

اين اصطلاح بيشتر در اروپا استفاده شده است و بيشتر به سبک نيلز اودو و اندي گلدزورثي باز مي گردد که ايجاد اشکال زيبا (معمولاً در فضاي آزاد)، با مواد طبيعي که در محل يافت مي شوند از قبيل گلبرگ گلها، گل، شاخه هاي کوچک و تکه هاي يخ مي باشد. تشابهاتي در کار اجراي فضاي آزاد آنا منديتا و ديگران که تعهد شخصي و زنانه ي بيشتري را با زمين به اثبات مي رساند مي بينم. ملاحظه مي شود که از نظر مفهوم، هنر در طبيعت معاصر بيشتر الهام از نوعي مينيماليسم رمانتيک پيدا کرده، و از زيبايي انتزاعي و نيروي بالقوه ي تزييني شکلهاي طبيعي موقتي محظوظ مي شود، که اين به خودي خود، معمولاً فاقد محتواي فمينيستي، اکولوژيکال يا سياسي آشکار است. پيامهاي اين آثار بيشتر زيرکانه و نهفته است. پروژه هاي بسياري شکل اجرا در مکان ويژه و يا چيدمانهاي به دقت کار شده به خود مي گيرند و در اغلب عکسهاي حيرت انگيزي در گالريها به فروش رسيده اند و يا در کتابهاي نفيس و زيبا موجود هستند.(همان).

اندي گلدزورثي( Andy Goldsworthy)

2- هنر زمين (لند آرت- land art )– هنر خاکي (Earth Art)

هنر زمين و يا خاک ،به عنوان گرايشي جديد در پي جريان هاي هنري کمينه گرا(Minimal) و مفهومي (Conceptual) در دهه 1960 ميلادي شکل گرفت.همان نام آشنايي که در نهاد خود ،در جستجوي خلق آثاري متفاوت از گذشته و در عين حال دستيابي به وحدت طبيعت بود؛هنري که هنرمند را در تعاملي متعالي با سرشت و درونيات خود،که بنا به فطرت در پي دستيابي به ماهيت وجودي در طبيعت است،قرار مي داد.اما بسياري از آثار هنر زمين با ورود به دهه 70 دچار تغيراتي شد که ريشه در آئين هاي بدوي و شرقي داشت.اين هنر ابتدا در امريکا اعلام موجوديت نمود و سپس در دهه هاي 80 و 90 ميلادي در اروپا نيز توسعه يافت.خاصيت ذاتي اين هنر در آني و گذرا بودن آن بود که شايد اشاره اي مفهومي به ناپايداري عالم ماديات داشته است وثبت اين آثار تنها از طريق فيلم و عکس ممکن مي نمود.آثاري هنري ،که پهنه زمين را چون بوم نقاشي قرار داده تا ما را با چيزي فراتر از قبل رو به رو سازد و به اين واسطه پهنه عملي هنر را رشد دهد؛در اينجا ديگر از آن همه ابزار متنوع و رنگ خبري نيست؛ديگر خلق يک اثر هنري در گرو و قيد وبند ماده نيست؛تنها و تنها با ابزاري ساده به دنبال مفهوم مي گردد (ميرعمادي،1391،ص 14).

هنر زمين جنبه اي از گرايشي کلي در ميان هنرمندان جوان است تا به کمک آن از ساختن اشياي هنري به نفع خلق تجربه هاي هنري مربوط به يک فضاي مادي دست بکشند.مي توان گفت مهمترين مسئله براي هنرمند اين است که به آن قطعه از زمين که اثر خود را در آن بوجود آورده تحقق بخشد، نه اينکه صرفا آن اثر مکان ويژه را ثبت کند و يا بفروشد.بي شک اگر چنين گرايشي فراگير شود ،سرانجام ،مي تواند کل ساختار دنياي هنر را دگرگون کند.

در هنر زمين از تجهيزات بزرگ خاکبرداري و توده هاي عظيم خاک و سنگ هاي جابه جا شده استفاده مي کردند .بدين ترتيب،کار هنرمندان خاکي ،نه تقليد از طبيعت فيزيکي است نه گريز از آن؛بلکه تاييدي است بر وحدت واقعيت فيزيکي جهان که هنرمند نيز در آن سهمي دارد.(گاردنر،1385،ص663)

هنرمندان بسياري در اين راستا به فعاليت پرداخته اند،از جمله رابرت اسميتسون،ريچارد لانگ،کريستو و همسرش ژان کلود،دنيس اپنهايم،نانسي هولت،والتر دي مارياو...

پيشينه تاريخي

تعريف هنر زمين در دايره المعارف هنر رويين پاکباز چنين آمده است: يکي از گرايش هاي هنر مفهومي که از اواخر دهه 1960 و اوايل دهه 70 در امريکا پديد شد .و هدف آن تاکيد بر وحدت هنر و طبيعت بود .کساني چون رابرت اسميتسون به مدد تجهيزات خاکبرداري دست به تغيير و جابه جايي چشم انداز هاي طبيعي زدند و آثاري در مقياس بزرگ به وجود آوردندکه بقط به وسيله عکس و فيلم قابل ارائه بودند.

مثلا اسکله حلزوني به طول 450 متر و عرض 5/4 متر در درياچه شور بزرگ يوتا.در اين گرايش چون ديگر گرايش هاي هنر مفهومي ايده ي هنرمند بيش از محصول کار اهميت دارد.(پاکباز،1379،ص 654)

اسکله حلزوني-رابرت اسميتسون(Robert Smithson)

رابرت اسميتسون(متولد 1928)، در زمان مرگ نابه هنگام و غير مترقبه اش در سال 1973، به يکي از چهره هاي برجسته در هنر زمين تبديل شده بود (لايلاخ،1390،ص88).

«بارانداز حلزون» نامي بود که رابرت اسميتسون براي حلزون خود در درياچه ي بزرگ نمک، در يوتا، انتخاب کرد. وي آن را با سنگ هاي بازالت، گل، کريستال نمک و جلبک هاي پراکنده ساخته بود.او حدود هفتصد تن مواد را از زمين هاي ساحلي حفر کرد و آن ها را در درياچه تلنبار کرد. از آنجايي که، به ندرت، کسي از اين مکان دورافتاده در يوتا ديدن مي کرد و به ويژه، به دليل اينکه اين اثر طي سال هاي 1972 تا 1993 زير سطح آب فرو رفت، تنها، از طريق عکس هاي جانفرانکو گورگوني بود که توانست معروف شود. با اين حال، اسميتسون به کمک متن جامع خود با عنوان «بارانداز حلزوني» و به همين طور از طريق مقاله هايي که به مجله ي ارت فوروم مي فرستاد و پخش فيلم در نمايشگاه ها توانست مجسمه ي خاکي خود را به عموم معرفي کند(همان،ص90)

وابستگي به مکان،خصوصيت بارز هنر زمين است.هنرمندان در ذهن خود آثار را براي فضاي خاصي در نظر مي گيرند و سپس آنها را بر روي زمين خلق مي کنند.به اين ترتيب ،آنها ظاهر،ساختار و مواد موجود در فضاها را تغيير مي دهند و نام خود را در تاريخ آنها ثبت مي کنند.اين آثار ،اصالتا ،غير قابل جابه جايي هستند.(همان،ص 13)

کريستو هنرمند اتريشي الاصل ساکن امريکا به همراه همسرش ژان کلود اثار زيادي به وجود اورده است که در نوع خود منحصر به فرد و قابل تامل هستند.

کريستو و ژان کلود(Christo VladimirovJavacheff)&(Jeanne-Claude Denat de Guillebon)

کريستو تعداد بسيار زيادي از اشيا را با پارچه هاي معمولي مي بست. او به سادگي همه چيز را بسته بندي مي کرد. اشياي بسته شده همواره توجه انسان را، به نحوي، به خود جلب مي کنند، اين در حالي است که، همين اشيا پيش از پيچيده شدن هرگز مورد توجه نبوده اند. با شناخته شدن طرح بسيار بزرگ کريستو و ژان کلود- طرحي که در آن باريکه اي از خط ساحلي را در جنوب شرقي سيدني به طول يک کيلومتر بستند- گفت و گوي بي سابقه اي پيرامون هنر و طبيعت آغاز شد.

ريچارد لانگ(Richard Long)

نانسي هولت(Nancy Holt)

تفاوت امروزين هنر زمين با هنر محيطي

هنر زميني را در ابعاد و حو زه هاي بسيار متنوعي مي توان برسي نمود.اما اگر بخواهم بي مقدمه اشاره ايي كلي به اين تفاوت داشته باشم شاخص ترين تفاوت اين دو شاخه از هنر جديد با همه وجه اشتراكهايشان در عظيم بودن آثار هنر زمين است كه در اثار هنر محيطي بر خلاف آن تا حد مينيماليستي هم پيش ميرود و ديگر مورد اينكه در اثار هنر محيطي وجه زيست محيطي بودن اثر بسيار مهمتر و بنيادين تر ديده شده تا در اثار هنر زمين .با اين حال هنر زميني در تداومي که از پيش داشته است حالا به دليل بحران هاي زيست محيطي توجه خاصي به محيط زيست داردو از آنجا که اين مسئله يک مشکل جهاني است بسياري از هنرمندان به خصوص هنرمندان جوان ايراني را به سمت هنر محيطي که نوع امروزين هنر زمين است سوق داده است. ويژگي هنر زميني استفاده از زمين و اجزاي آن(شن،سنگ وچوب) در مکان هي طبيعي استکه پس از آن تبديل به اجزاي سازنده پيکره يا حتي گاهي خود پيکره مي شود.(تيبرگين،1376،ص24)

حال به توضيحاتي بيشتر در اين خصوص ميپردازم.

بسياري از هنرمندان کار خود را تحت عنوان لندآرت توصيف مي کنند. به نظر مي رسد که اين شاخه در خارج از امريکا معمول تر است.در مقايسه با هنر محيطي مي توان گفت هنر زمين (Land Art)اصطلاح قديمي تري است از اواخر دهه 60 و اوايل دهه70 که براي هنر زمين و در فضاي باز به کار مي رود. نواورران پيشين از قبيل ريچاردلانگ و دنيس اوپنهايم خطوط ساده و اشکال هندسي را توسط راه رفتن به جلو و عقب روي زمين ايجاد کردند و آن را Land Art(هنر زمين) محسوب کردند. براي مثال در اثار ريچارد لانگ تقابل عناصري از طبيعت در موزه ها رويكردي مفهوم گرا را در خود دارد، اما اينكه اين نوع از اثار اين هنرمند هنر زميني را در كدام شاخه هنر جديد بايد ديد جاي بحث است ، هنر محيطي يا هنر زمين ؟؟ديگر سوال اينكه آيا اثري ميتواند در محيط موزه يا گالري ارائه شود و جزو اثار هنر زمين محسوب گردد؟؟ ولي در برخي ديگر از اثار اين هنرمند كه در طبيعت قدم زده و خطوطي را درطبيعت به طول مايلها مسافت ايجاد نموده ميتوان جزو هنر زمين محسوب كرد . به طور مثال کراپ آرت که تصـاوير بسيـار بزرگي در مزارع کشـاورزي به وجود مي آورد و تنها از بالا قابل ديدن است شکلي از Land Art(هنر زمين) است. همچنين پيکره هاي بسيار عظيم مانند کار جيمز تورن در اين گروه گسترده قرار مي گيرند. زماني اصطلاح لندآرت را براي در برگرفتن حيطه ي وسيعي از اصطلاحاتي از قبيل: هنر زيست محيطي، هنر محيطي ، هنر زمين و لندآرت استفاده مي کنند. سواسپايد اين کار را در کاتالوگ Ecovention خود انجام مي دهد. و به نظر مي رسد که وي در حال معرفي اصطلاح جديد Ecovention بوده است که توسط او و امي ليپتون ابداع شده و شامل کارهاي هنري اي است که سابقا هنر زيست محيطي و يا هنر محيطي محسوب مي شدند. ديگر کتابهايي مانند Land and Environmental art& نوشته کستنر و واليس اشاره مي کنند که لندآرت به تدريج به هنر محيطي تبديل شده است. چون در ابتدا اصطلاح لندآرت به وجود آمد و بيشتر شامل طبيعت و خاکبرداي بود، بايد به طور معقولانه اي فصل آغازين باور ما از طبيعت محسوب شود همچنانکه از معني فضا مفهوم گسترده اي ايجاد شد که اکوسيستمها و آنچه اينک به طور معمول به عنوان موضوعات زيست محيطي شناخته مي شوند را شامل شد.

" Earth works "و"Earth Art" به طور گسترده اي فرم خاصي از Land Art محسوب مي شوند. به نظر مي رسد اولين کار Earth work اثري در فضاي آزاد بود که توسط هربرت باير در 1955انجام شد اما ايده ي شکل دادن زمين به شيوه هاي زيبا شناختي به قدمت وجود انسان است. اين اصطلاح در 1969 رايج شد همچنانکه بخشي از نمايشگاه گالري دلون در نيويورک بود. Earth works بسياري از کارهايي از اين دست را در بر مي گيرد: خاک را از محيط بيروني به فضاي درون مي آورند، اشکال بزرگي در مکانهاي دوردست در زمين حفر مي کنند و سرانجام برپايي سازه هاي دست ساز سيماني در بيابان که در اصل خود زمين را به عنوان صحنه، مواد و بوم براي ايده هاي هنري مفهومي استفاده مي کنند. والتر د ماريا ، نانسي هولت ، مايکل هيزر و رابرت اسميتسون چهره هاي ارشد در اين صحنه بودند اگر چه بسياري از ديگر گروهها در حال جستجوي موضوعات مشابه بودند." Earth works"و"Earth Art"اغلب زير مجموعه هاي لندآرت محسوب مي شوند. بسياري از کارهاي هنري در طبيعت در مقياس بزرگ(توسط معماران و نيز هنرمندان) همچنان در حال خلق شدن هستند و معمولاً به عنوان لندآرت شناخته مي شوند.

حال در مقايسه با اين نمونه بايد گفت، هنر محيطي با رويكردي خاص در تلاشي نو براي رسيدن به يک تأثير ژرفتر و طبيعت دوستانه تر معمولاً از عناصر بيشتري از طبيعت استفاده مي کند(گلبرگ گلها، شاخه هاي کوچک، سنگها، يخ، برگها و غيره). هنر محيطي از لحاظ تاريخي ، فضا، زمان و طبيعت را به هم نزديك مي كند و در حقيقت يك بار ديگر ضرورت تماس و نزديكي دوباره بشر را با طبيعت - كه در جوامع پساصنعتي به شدت مورد بي توجهي قرار گرفته- مطرح مي كند. هنر محيطي ديدي جديد از رابطه‌ ما با طبيعت در برابرمان مي گذارد و راهکارهايي نو براي همزيستي با محيط اطراف در اختيارمان قرار مي دهد. اثار هنر محيطي گاه در مسير احياء و بازآفريني محيط‌هاي آسيب‌ديده قرار مي‌گيرد. براي نمونه، زيست‌بوم‌هاي آسيب‌ديده را به روش‌ها و ميانجي‌هاي هنري و زيباشناختي احياء و بازآفريني مي‌کند.

در اينجا لازم است اضافه کنم ، برخي از هنرمندان استدلال مي کنند که لندآرت و هنر در طبييعت درباره ي ترميم کردن، زيست بوم يا عملگرايي مستقيم نيست، آنچه براي گروهي نمود مهم معاصر اکوآرت است. آنها اغلب در حال استفاده از زمين و طبيعت به عنوان يک وسيله ي بيان براي بيان خود يا کشف ايده هاي هنري و يا زيبايي طبيعت هستند.

البته، بسياري از پروژه هاي اوليه ي لندآرت شامل ترميم و آرايش زمين در حجم وسيع در مناطق معدني گذشته و غيره هستند .به طور کلي لندآرت و (Earth art پيشين)، بيشتر درباره ي دوباره شکل دادن و تزيين کردن چشم اندازها و به طور همزمان ساختن منابع عظيم (تورل، نانسي هولت و غيره) و کمتر درباره ي زيست بوم است. همچنين تا حدودي داراي پيچيدگي است و مکرراً با دورنماي اصطلاحات همپوشاني دارد.

نتيجه گيري

در اين پژوهش ما ضمن تعاريفي از هنر محيطي و گرايش هاي آن به نکات مشترک و تفاوت امروزين هنر زمين با هنر محيطي پرداختيم.

حال سوال هاي پژوهشمان را يک به يک مطرح مي نماييم و سعي مي کنيم به آنها پاسخ دهيم.

درپاسخ به اين سوال که دلايل شکل گيري هنر زمين چه بوده است؟ مي توان گفت دلايل زيادي باعث بروز هنر زمين شده اند.از جمله نارضايتي از فرم هاي خسته کننده هنر مينيمال، مخالفت با شي‌شدگي آثار هنري در موزه‌ها و گالري‌ها، پيوند هنرمند با طبيعت،رشد صنعت و زوال طبيعت و صدمه به محيط زيست.

همچنين ما سعي کرديم که بدانيم آيا هنر محيطي" تنها " نگرشي زيست محيطي را در هنر معاصر مطرح مي سازد؟بايد گفت در حال حاضر به دليل بحران هاي زيست محيطي ضمن اينکه بيشتر شاخه هاي هنر محيطي به جنبه زيست محيطي توجه داشته در برخي از آن ها وجه زيبايي شناسي نيز و معرفي و آشنايي بيشتر به ارزشهاي طبيعت مطرح بوده است.

ما همچنين به عنوان سوال پاياني مطرح کرديم که با توجه به عصر حاضر چه تفاوت هايي بين هنر محيطي و هنر زمين ديده مي شود؟ شاخص ترين تفاوت اين دو شاخه از هنر جديد با همه وجه اشتراكهايشان در عظيم بودن آثار هنر زمين است و ديگر مورد اينكه در اثار هنر محيطي وجه زيست محيطي بودن اثر بسيار مهمتر است زيرا دغدغه هنر محيطي مواد و نيروهاي طبيعي و خلق آثار ي است بدون صدمه زدن به طبيعت و فراخواندن جهان براي توجه به بحران هاي زيست محيط.

-----------------------

برگرفته از :

http://zibasazi